Kaldırma Ekipmanlarında Peryodik Kontroller ve Güvenlik Tedbirleri

PERİYODİK KONTROLLER

 1475 sayılı İş Kanunu kapsamında 11 Ocak 1974 tarihli ve 14765 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nce kaldırma makinalarının periyodik kontrolleri zorunlu kılınmıştır.

 İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün;

 376 ve 378’nci maddeleri her türlü kaldırma makinalarının (gezer vinç, köprülü vinç, monoray vinç, caraskal, forklift, asansör vb.) 

 Periyodik olarak 3 ayda bir kontrollerini zorunlu kılmıştır.

 VİNÇ TAMBURLARI

 Normal vinçler ile oklu, raylı, köprülü, ayaklı köprülü, tek raylı, motorlu seyyar,seyyar atölye vinçleri ve platformlu kaldırıcı arabalar, maçunalar,elektrikli,pnömatik,hidrolik zincirli ve halatlı palangalar gibi kaldırma makinaları ve araçların tamburları, kaldıracağı yüke ve kullanılacak halatın çap, nitelik ve sargı sayısına uygun olarak yapılacak ve iki yanı gerekli yükseklikte faturalı olacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:373)

 HALAT UZUNLUĞU

Kaldırma makinalarının çelik halat uçları, tambur içine sağlam bir şekilde bağlanacak ve halat üzerindeki kaldırma kancaları en aşağı seviyede olduklarında,tambur üzerinde en az iki tam devir yapacak boyda halat sarılı kalmış bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:374)

 ÜST-ALT SINIR FREN TERTİBATI:

 Elektrikle çalışan kaldırma makinalarında, belirtilen üst ve alt noktalar geçildiğinde, elektrik akımını otomatik olarak kesecek ve tamburun hareketini otomatik şekilde frenleyecek bir tertibat bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:375)

 YÜK FRENLERİ

 Kaldırma makinaları, kabul edilen en ağır yükün en az 1,5 katını, etkili ve güvenli bir şekilde kaldıracak ve askıda tutabilecek güçte olacak ve bunların bu yüke dayanıklı ve yeterli yük frenleri bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:376)

 HALAT DAĞINIKLIĞI

 Elektrik veya basınçlı hava ile çalışan ve yerden kumanda edilen kaldırma makinalarının manevra halatlarında, dolaşmaları önleyecek gerekli tedbirler alınacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:377)

 KALDIRMA ARAÇLARININ PERİYODİK KONTROLÜ

 Kaldırma makinaları ve araçları her çalışmaya başlamadan önce, operatörleri tarafından kontrol edilecek ve çelik halatlar, zincirler, kancalar, sapanlar, kasnaklar, frenler ve otomatik durdurucular, yetkili teknik bir eleman tarafından üç ayda bir bütünüyle kontrol edilecek ve bir kontrol belgesi düzenlenerek işyerindeki özel dosyasında saklanacaktır.

(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:378)

İŞARETÇİ

Kaldırma makinalarında yüklerin kaldırılmaları, indirilmeleri veya taşınmaları, yetiştirilmiş manevracılar tarafından verilecek el ve kol işaretlerine göre yapılacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:379)

  İŞARETÇİYE UYUM

 Bir kaldırma makinasında birden çok işçi görevli bulunduğu hallerde, kaldırma makinası operatörü, bağlayıcı, sapancı veya diğer görevlilerden yalnız birinden işaret alacak ve işaretçi, operatör tarafından kolayca görülebilecek yerlerde duracaktır.

 Operatör, her kim tarafından verilirse verilsin, her dur işaretini daima yerine getirecektir.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:380)

 YÜKLERİN DİK KALDIRILMASI

 Yükler dik olarak kaldırılacaktır. Bunların eğik olarak kaldırılması zorunlu olduğu hallerde manevralar, sorumlu bir elemanın gözetiminde yapılacak ve yük sallanmalarına ve yükün kötü durumuna, karşı, gerekli tedbirler alınacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:381)

 UYARMA ZİLİ

 Kaldırma makinalarının operatörleri, özellikle eritilmiş maden potaları veya elektrikli mıknatıslarla taşınan parçaları ve benzeri tehlikeli yükleri, çalışanlar üzerinden geçirmeyeceklerdir.

 Bu gibi yükler taşınmadan önce, operatör tarafından sesli bir sinyal verilecek ve işçiler tehlikeli bölgeden ayrılıncaya kadar, kaldırma ve taşıma işleri durdurulacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:382)

 SAPAN HALATI ÇEKİMİ

İndirilen bir yükün altından sapan halatının çekilmesi için kumanda vermeden önce işaretçi, işçilerin güvenliğini sağlayacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:383)

 YÜKSÜZ HAREKET

 Kaldırma makinalarının yüksüz hareket ettirilmeleri gerektiğinde, istifçi veya sapancılar, işaretçiye hareket işaretini vermeden önce, denk veya sapan halatlarını kancalara uygun bir şekilde takacaklar ve operatörler de kancaları, yeter bir yükseklikte tutacaklardır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:384)

 YÜKLÜ MAKİNA BAŞINDAN AYRILMA

 Operatörler, kaldırma makinalarında bir yük asılı bulunduğu sürece makinalarının başından ayrılmayacaklardır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:385)

 MIKNATISLI VİNÇLER

 Elektrikli mıknatıslı vinç, dinlenme halinde iken, mıknatıslar vinç üzerinde asılı olarak yüksekte bırakılmayacak, bunlar ya doğrudan doğruya yere değdirilecek veya bu iş için yapılmış platformlar üzerine indirilecektir.

 Mıknatıslar kullanılmadıklarında, vinç üzerinden çıkarılacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:386)

 VİNÇ KABİNLERİ

 Açık havada çalışan vinçlerin kabinleri kapalı olacak ve bunların operatöre en geniş görüş alanını sağlayacak şekilde yukarı kaldırılabilen sürgülü pencereleri bulunacak ve soğuk havalarda, uygun şekilde ısıtılacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:387)

 HAREKET HALİNDEKİ VİNÇ KABİNLERİ

 Hareket halindeki vinç kabinleri içinde veya vinç arabaları üzerinde, yalnız görevli kimseler bulunacak ve vinç operatörleri, hiç bir kimsenin yük üzerine binmesine veya boş halat veya kancalara asılmasına izin vermeyecektir.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:388)

  KANCALARIN GÜVENLİK KATSAYISI

 Kaldırma araçlarının kancalarının güvenlik kat sayısı (taşıma gücü), taşıyacakları yükün en az; el ile çalıştırılanlarda 3 katına, mekanik olarak çalışanlarda 4 katına ve erimiş maden veya yakıcı veya aşındırıcı (korozif) maddeler gibi tehlikeli yükleri taşıyanlarda ise, 5 katına eşit olacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:389)

 RAYLI VİNÇLERDE TAKOZLAMA

 Açık havada ray üstünde çalışan vinçlerde, rüzgarın etkisi hesaplanacak ve bunlarda takozlama, bağlama yapılacak ve sürgü güvenlikli fren tertibatı bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:390)

 GÜVENLİK BAĞLANTISI

 Tek raylı askılı vinçlerde askı milinin kopması halinde, yükü askıya alabilecek bir veya birkaç güvenlik bağlantısı bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:391)

 RAYLARDA SINIR TAKOZU

 Ray üstünde çalışan vinçlerde, vincin ve vinç arabasının üzerinde gidip geldikleri rayların her iki başında ve en az tekerleklerin yarıçapı yüksekliğinde takozlar bulunacak, köprülü ve asma vinçlerin, köprü ve vinç arabası tekerleklerinde, uygun el, kol ve ayak koruyucuları bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:392)

 TEK RAYLI VİNÇLERİN YOLU

Tek raylı vinçlerin geçtikleri yollar, serbest tutulacak ve bu yollar, çizgilerle açıkça belirtilecektir.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:393)

 VİNÇ KÖPRÜ GEÇİDİ

 Ray üstünde çalışan vinçlerde, vinç kabinine ve vinç köprü geçitlerine çıkmayı sağlayan sabit merdivenlerle vinç köprülerin her iki tarafında ve köprü boyunca en az 45 santimetre genişliğinde geçit veya sahanlıklar bulunacaktır.

 Vinç kabin geçitlerinin köprü üzerinde güvenle geçmeleri sağlanamadığı hallerde, vinç köprüsünün her iki başına ve köprü geçitlerine dikey vaziyette en az 40 santimetre genişliğinde sağlam yapılı, uygun şekilde korunmuş geçit veya sahanlıklar yapılacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:394)

 GEÇİTLERİN SABİT TESİSLERE UZAKLIĞI

 Vinç arabalarının geçit ve sahanlıkları ile bunların altına ve üstüne rastlayacak sabit tesisler arasında 180 santimetreden az açıklık bırakılmayacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:395)

 KÖPRÜ AYAKLI VİÇLERİN YOLU

 Köprü ayaklı gezer vinçlerin geçtiği yol boyu ve rayların her iki tarafı sürekli olarak serbest tutulacak ve buralar en az 75 santimetre eninde olacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:396)

 KABİNLER

 Raylı vinçlerde kumanda tertibatının ve operatörlerin bulunduğu kabinler, yanmaz malzemeden ve açık havada çalışanlarınki de ayrıca dış etkilere dayanıklı malzemeden yapılmış olacaktır.

 Kabinler, operatörün bütün manevra alanını kolaylıkla görmesini sağlayacak ve manevra için tehlikesizce dışarıya sarkabileceği şekilde yapılmış olacaktır.

Kabinlerde, operatörleri yakıcı ve korozif maddelerin sıçramasına karşı koruyacak tedbirler alınacak ve bunlar, zararlı uçucu maddelerle, zehirli duman, gaz ve buharlardan en uygun ve etkili şekilde korunacaktır.

 Kabinler, titreşimleri önlemek için, iyi ve sağlam bir şekilde tespit edilmiş olacaktır.

Arıza halinde vinç operatörünün, kabini güvenlikle terk edebilmesi için; kabinde lüzumlu halat, ip merdiven veya diğer uygun bir inme aracı bulundurulacaktır.

 

(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:397)

 KABİNLERDE YANGIN SÖNDÜRME ARACI

 Raylı vinçlerin kabin kapılarının sahanlık veya geçit seviyesinden 30 santimetreden daha yüksekte bulunduğu hallerde, bu kapıların önüne uygun basamaklar yapılacak ve kabinlerde, kum dolu bir kova veya elektrik akımı iletmeyen madde ile doldurulmuş bir yangın söndürme aleti bulundurulacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:398)

 VİNCE İKİNCİ ANA ŞALTER

 Raylı vinç kabinleri içinde bulunan ana şalterden başka, kabin damı üzerine ve geçitten kolay erişilir bir yere veya işyeri tabanının uygun bir yerine, yalnız vinci durduran ikinci bir ana şalter konulacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:399)

 ÜST SINIRLAYICI TERTİBAT:

 Raylı vinçlerin yükseltmeyi sınırlayıcı tertibatı, doğrudan doğruya vincin kasnağı veya kancası tarafından harekete geçirilecek uygun akım kesme tertibatlı ve yükün, beklenmedik bir anda inmesini önleyebilecek şekilde yapılmış olacaktır. Bu tertibat, vincin, fren tesisatına bağlı olarak çalışacak ve raylı vinç operatörlerin çalışmaya başlamadan önce ve çalışmanın bitiminde, bu tertibatı çalıştırarak kontrol edeceklerdir.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:400)

 ÇİFT FREN

 5 ton veya daha fazla yük kaldıran raylı vinçlerde, 2 elektrikli fren veya bir elektrikli ve bir mekanik fren bulundurulacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:401)

 VİNÇ KANCASINA AYDINLATMA

 Açık havada çalışan raylı vinçlerde, yük kancasını sürekli olarak aydınlatabilecek ve vinç üzerine bağlanmış lambalar bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:402)

 VİNÇ KÖPRÜLERİNE FREN

 Vinç köprülerinin hareketlerini kontrol için, bu köprülerde kollu el frenleri veya pedallı ayak frenleri bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:403)

 ASMA VİNÇ KAİDESİNİN TEKERLEK KORUYUCULARI

 Asma vinç kaidelerinin tekerleklerinden, tekerlek koruyucuları ve bunların yanında vinci tespit için uygun tertibat bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:404)

 VİNÇTE UYARMA ZİLİ

 Vincin veya kaldırılan yükün hareketi esnasında çalışanları uyarmak için operatör, sesi açıkça işitilebilen zil, çan ve benzerleriyle işaret verecek ve bunlar hareket halinde devamlı olarak çalacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:405)

 VİNCİ ÇALIŞTIRMA VE KAPATMADA KONTROL

 Raylı vinçlerde ana şalterleri açmadan önce operatörler, bütün kumanda kol ve düğmelerinin stop durumunda olduğunu kontrol edecekler ve elektrik akımının kesildiği hallerde, bütün kumanda sistemini stop durumuna getirecekler ve bu durumu, akım tekrar verilinceye kadar değiştirmeyeceklerdir.

 Kabinleri terk etmeden önce, raylı vinç operatörleri, bütün kumanda tertibatını stop durumuna ve ana şalterleri de açık duruma getireceklerdir.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:406)

 ÇİFT RAYLI VİNÇ

 Aynı yükü kaldırmak için, iki raylı vincin birlikte çalıştırılması halinde, her iki vinç operatörüne, yalnız bir işaretçi tarafından kumanda verilecek ve vinçlerin hareketlerinde ahengi sağlayacak özel tedbirler alınacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:407)

 YÜK ÖNÜNDE ENGEL

 Yüklerin, vinçlerle asılı olarak taşınmasında görevlendirilen işaretçi veya işçiler, yüklerinin önünde gidecek, ray makaslarını kontrol edecek ve yüklerin bir kimseye veya herhangi bir engele çarpmayacak bir yükseklikte taşınmasını sağlayacaklardır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:408)

 ONARIMDA GÜVENLİK

 Raylı vinçlerin onarımında, bu vinçlerin altına döşemeli bir iskele kurulacak veya bir ağ çekilecek ve tekerlekleri içten ve dıştan uygun şekilde takozlanacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:409)

 VİNCE CARASKAL

 Vince ait ağır parçaların indirilip kaldırılması için vinç üzerinde caraskal veya makaraların takılabileceği çelik kollar, halkalar veya benzerleri bulunacaktır.

 (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:410)